Ik had het geluk bij mijn vorige verjaardag een kunstwerk van Honoré d’O cadeau te krijgen. Het lijvige boek ‘Tant Pis’ was volgens de gulle gevers in de opdracht ‘een boek vol beelden en tekens’. Je kan het wegleggen en er opnieuw in kijken, maar één ding is zeker: telkens ontdek je nieuwe en nog mooiere dingen. Eigenlijk een boek vol kunstwerken dus.
Honoré d’O houdt er van, van creatief zijn met beelden en tekens. Ook in zijn recentste tentoonstelling in Zedelgem (Kunsthalle Lophem, 6 tot 10 december 2006) trakteerde hij ons op een beeldverhaal, een soort dagboek met beelden en tekstfragmenten, in een originele vormgeving: op rollen van meer dan 70 meter papier. Bij twee installaties kon je aan de hand van hendels de rollen doen draaien en ‘doornemen’, elders werd het wat moeilijker. Maar in elk geval: je kan blijven kijken en je blijven verwonderen.

Op 17 december werd ‘Waailicht’, het kunstwerk op de rotonde van Heidelberg, officieel ingehuldigd. Het bestaat uit een gewone verlichtingspaal (die qua vormgeving en qua type licht toch enigszins verschilt van de andere verlichtingspalen in de onmiddellijke omgeving) die door middel van een ondergrondse motor draait. De beweging is duidelijk zichtbaar voor de voorbijganger. Waailicht zorgt voor een frisse wind zorgt in onze gemeente.
In dit interview toont Honoré d’O aan dat dit project op een aantal vlakken anders is, maar toch weer mooi past in zijn oeuvre.

Een jury, samengesteld uit kunstkenners en vertegenwoordigers van provincie en gemeente, heeft u voorgedragen om een kunstwerk te realiseren voor ‘onze’ rotonde Heidelberg. U had in de voorbije jaren tal van projecten in binnen- en buitenland. Wat heeft u overtuigd om, ondanks uw drukke bestaan, in te gaan op de vraag van gemeente Zedelgem en de provincie West-Vlaanderen?
Het is een prachtige opdracht, met een serieuze moeilijkheidsgraad, want er heerst nogal wat achterdocht bij de burger als hij/zij hoort dat er kunst geplaatst wordt in de openbare ruimte. De openbare ruimte is eigenlijk zijn of haar ruimte, en niet die van mij.
Ik geloof dat er voor elk menselijk ‘probleem’ een artistiek antwoord bestaat. Een dergelijke opdracht krijg ik niet elke dag, in Korea of Japan een werk mogen maken is eigenlijk niet mooier of ongelooflijker dan iets in Zedelgem te kunnen fantaseren, je probeert altijd kwaliteit te brengen. Praktisch gezien heb ik wel wat moeten heen en weer bladeren in mijn agenda, een blad uitscheuren en het op een andere plek weer vastplakken bijvoorbeeld. De opdracht dateert immers al van in 2005, het jaar waarin ik ons land mocht vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië. Gelukkig was er veel begrip van de gemeente en de provincie om oplossingen te bedenken.
Technisch gezien was het project ook delicater dan de vorm laat vermoeden, daardoor liep de uitvoering ook nog vertraging op. Maar we zijn nu gelukkig aangekomen bij een beeld dat er precies uitziet zoals op de fotomontages die ik destijds gemaakt had bij de voorstudies.

Wat is nu precies de bedoeling van ‘Waailicht’?
Een rondpunt is een plaats in het verkeer, het is een plaats waar je niet in gedachten verzonken blijft stilstaan, zoals bijvoorbeeld voor een schilderij. Je bent in beweging ten opzichte van de rotonde. Ik had het plan om op beweging te antwoorden met beweging, ik probeerde als het ware dezelfde taal te spreken, zodat alle onderdelen van het geheel elkaar konden begrijpen.
Op zichzelf vind ik het al een perfect rond punt. De ovale vorm heeft al een schoonheid en geeft aan het obstakel (wat een rond punt tenslotte altijd is) een aangename dynamiek. Ik wou dan ook geen erg visueel belastende vorm maken, maar iets wat in zijn gestalte niet opvalt en zich ‘bijna’ als de normaalste zaak van de wereld gedraagt. Met het werk wil ik niet zozeer een object plaatsen, maar wel de belangrijkheid van de zone waarover het gaat ‘in de verf’ zetten. De spanning wat verhogen, zodat er een grotere betrokkenheid kan ontstaan. Niet té natuurlijk, ik hoop dat de paal niet fungeert als magneet voor al dat ‘passerend ijzer’. Waailicht - als vervorming van zwaailicht - verbergt misschien ook een beetje een gevoel van gevaar, maar is sympatieker: er zit meer natuur in, want de wind waait erin.
Misschien verraadt de paal ook een soort twijfel: wat is er vandaag de dag in de wereld toch allemaal aan de gang? Hij weet echt niet meer in welke richting hij zijn licht moet geven.
Ik hoop dat er meerdere betekenissen te vinden zijn, en dat ze zich niet allemaal in één keer prijsgeven…

Heel wat mensen die dit artikel niet gelezen hebben en die u en uw kunst niet kennen, zullen uw kunstwerk wellicht zien als gewone straatverlichting. Hoe ga je om met die gedachte?
Juist, zonder uitleg is het een gewone paal. Maar wie de beweging ziet zal waarschijnlijk verwonderd zijn en zich vragen stellen. Verwondering en nieuwsgierigheid zijn de mooiste attributen om als kunstenaar of kijker aan het werk te gaan.

Hoe plaatst u het werk in uw totale oeuvre?
De omstandigheden zijn verschillend, een beeld in de openbare ruimte legt veel beperkingen op. Je kan bijvoorbeeld niet expliciet kritisch zijn, niet expliciet erotisch, enz. Bovendien is mijn werk dikwijls gemaakt van erg fragiele en soms vergankelijke materialen. Hier in openlucht kun je natuurlijk niet van start gaan met een bolleke watten en een stukje isomo. Maar inhoudelijk past Waailicht helemaal in de grote lijn van mijn bezig zijn. Ik ben nogal begaan met wat de mens allemaal uitspookt op zijn kleine wereldbol. Ik voeg graag wat vertraging toe aan de overrompelende economische welvaartsambitie en ik wantrouw de economische trots van de mens die denkt een mandaat voor de eeuwigheid verworven te hebben.

> lees deel 2